Uczestnicy rynku Forex — kto handluje walutami i jak to wpływa na cenę, którą widzisz
Kursy walut powstają w sieci banków, funduszy, firm i innych uczestników, którzy handlują z różnych powodów. Bank centralny wpływa na warunki rynku, dealer oferuje ceny, a eksporter lub fundusz może zabezpieczać ryzyko walutowe. Ten dział pokazuje, jak ich role łączą się z kredytem, płynnością i wykonaniem transakcji. Wyjaśniamy też, kim jest kontrahent klienta detalicznego i jak decyzje jego brokera mogą wpływać na cenę oraz koszt pozycji.
- Banki centralne — Fed, EBC, BoJ, SNB, NBP: stopy procentowe, interwencje, rezerwy, forward guidance — i dlaczego rynek reaguje na różnicę między decyzją a oczekiwaniami, nie na samą decyzję (art. 3.1).
- Banki i rynek międzybankowy — jak powstaje hurtowa cena: sieć relacji kredytowych, internalizacja, platformy EBS i Matching, fixing 16:00, CLS (art. 3.2).
- Prime brokerzy i prime-of-prime — pośrednicy kredytowi rynku: pozwalają klientowi handlować z wieloma bankami pod jedną relacją kredytową, ze skonsolidowanym zabezpieczeniem i rozliczeniem (art. 3.3).
- Inwestorzy instytucjonalni i korporacje — fundusze emerytalne, ubezpieczyciele, asset managerowie i firmy zabezpieczające przepływy handlowe: strona rynku, której transakcje częściej wynikają z zabezpieczania portfeli niż z krótkoterminowej prognozy kursu (art. 3.4).
- Hedge fundy, HFT i eFX market makerzy — od globalnych funduszy macro po niebankowych dostawców płynności, takich jak XTX Markets i Citadel Securities, oraz techniki HFT; last look, segmentacja flow, mikrostruktura (art. 3.5).
- Rynek detaliczny — czym najczęściej handluje klient brokera w Polsce i UE (kontraktem CFD, nie bezpośrednio walutą), modele A-book/B-book, regulacje ESMA i KNF, historyczne analizy ESMA oraz osobno liczone dane KNF o wynikach klientów (art. 3.6).
1. Rynek, który nie jest płaski — sieć, nie piramida
W poprzednich działach kursu opisaliśmy, czym jest rynek walutowy i jakim językiem się posługuje. Wiesz już, że forex to rynek OTC — wg finalnych wyników badania BIS średni dzienny obrót w kwietniu 2025 r. wyniósł ok. 9,51 bln USD. To finalne tablice opublikowane w czerwcu 2026 r.; we wstępnym komunikacie z września 2025 r. podano 9,6 bln USD.[1] Jedno zastrzeżenie do tej liczby: pomiar przypadł na miesiąc podwyższonej zmienności po ogłoszeniach dotyczących ceł, więc nie należy traktować go jako stałej normy dla każdego miesiąca.
Kluczowe pytanie tego działu brzmi: kto jest prawnym kontrahentem Twojej transakcji i jaką drogą przechodzi jej ryzyko. Odpowiedź nie jest prosta, bo rynek walutowy nie jest jedną areną, na której wszyscy stają naprzeciw siebie na równych zasadach. Dostęp do niego jest nierówny — ale nie tworzy prostej drabiny. Decydują o nim relacje kredytowe, limity kontrahenta, technologia i kanał, przez który klient otrzymuje cenę.
Obiegowy model piramidy („banki centralne na górze, detal na dole") jest wygodny, ale mylący. Bank centralny wpływa na warunki wyceny przez politykę pieniężną i komunikację, a przy interwencji sam może zawierać transakcje z dealerami. Nie zarządza jednak trasą Twojego zlecenia u brokera. Prime broker nie jest „piętrem" między bankami a funduszami — jest pośrednikiem kredytowym. Ten sam bank potrafi być jednocześnie dealerem, prime brokerem i klientem innego banku. Hierarchia w FX to łańcuch kredytowy: o miejscu uczestnika decydują relacje kredytowe, jakość zabezpieczenia, skala działalności i gotowość innych podmiotów do przyjęcia jego ryzyka — sam nominalny kapitał nie wystarcza.
Cztery rzeczy, które podręczniki zlewają w jedno:
| Mapa | Co obejmuje | Przykłady |
|---|---|---|
| Uczestnicy | Kto zawiera transakcje | Bank centralny, bank-dealer, fundusz, korporacja, broker, detalista |
| Funkcje | Jaką rolę pełni w danej transakcji | Market maker, price taker, hedger, pośrednik kredytowy |
| Infrastruktura | Gdzie i jak transakcja się odbywa i rozlicza | EBS, Matching, platformy bankowe, CLS |
| Instrumenty | Czym się handluje | Spot, forward, swap walutowy, opcja, detaliczny CFD |
Jeden podmiot może pełnić kilka funkcji naraz, a instrumenty mają zupełnie różne motywy: wg finalnych danych BIS (2025) swapy FX to ok. 42,2% obrotu, spot ok. 31,0%, outright forwardy ok. 18,4%, swapy walutowo-procentowe ok. 1,7%, a opcje ok. 6,6%. Duża część obrotu służy więc finansowaniu, zarządzaniu płynnością i zabezpieczaniu ekspozycji — choć te same instrumenty bywają też używane do arbitrażu i spekulacji. Detaliczny CFD to jeszcze inna konstrukcja: rozliczany różnicowo kontrakt z brokerem, którego nominał w tych statystykach ujmowany jest inaczej, niż intuicyjnie zakłada trader. Porównywanie własnego lota do 9,51 bln USD prowadzi więc do fałszywych wniosków.
2. Trzy drogi Twojego zlecenia
Cena na platformie brokera nie jest jedną uniwersalną „ceną rynkową" — jest kwotowaniem utworzonym zgodnie z jego źródłami cen, modelem wykonania i polityką marżową, dla określonego klienta i nominału. A po kliknięciu „kup" zlecenie nie ma jednej obowiązkowej trasy. Są co najmniej trzy (a droga zewnętrzna sama ma warianty — przez PoP, bankowego PB albo bezpośrednią relację z LP):
Ta sama umowa CFD, trzy możliwe drogi ryzyka
Klient zawiera kontrakt z brokerem. Osobna decyzja brokera dotyczy tego, czy i jak zabezpieczyć powstałą ekspozycję.
Kupujesz CFD na EUR/USD. Potwierdzenie transakcji wskazuje produkt, wielkość i cenę.
Broker przyjmuje ekspozycję do własnej księgi, w granicach swoich limitów.
Przeciwne pozycje klientów ograniczają ekspozycję netto. Broker może zabezpieczyć pozostałą część.
Broker zawiera osobną transakcję z LP, bezpośrednio lub z wykorzystaniem PB albo PoP.
Z tej mapy wynika też druga rzecz, którą warto znać zanim przeczytasz cokolwiek o „cenie rynkowej": najlepsza liczba widoczna na ekranie nie musi być dostępna dla dowolnej wielkości. Kwotowanie „1,0850/1,0851" bywa dostępne tylko do określonego nominału; większe zlecenie może zostać wykonane na kilku poziomach zagregowanej książki (po gorszej średniej cenie) albo wymagać indywidualnego zapytania o cenę. Rynek OTC nie ma przy tym jednego wspólnego arkusza — broker agreguje ceny i dostępne wielkości z własnych źródeł. Mechanikę tej różnicy, z liczbami i arkuszem, pokazujemy w artykule o rynku międzybankowym.
Przykład: trzy rejestry zamiast jednej „drogi zlecenia”
Załóżmy, że Anna kupuje CFD o ekspozycji 100 000 EUR, a inny klient sprzedaje CFD o ekspozycji 80 000 EUR na tej samej parze. Oba kontrakty pozostają zapisane na rachunkach klientów. Przeciwne ekspozycje ograniczają jednak ryzyko kierunkowe brokera do równowartości 20 000 EUR. Jeśli broker chce tę pozostałość zabezpieczyć w całości, może zawrzeć osobny hedge, kupując 20 000 EUR na EUR/USD, ponieważ wobec klientów ma ekspozycję krótką. Przykład pomija zmiany kursu między wykonaniami, koszty i inne pozycje brokera.
| Rejestr | Wartość w przykładzie | Znaczenie |
|---|---|---|
| Umowy klientów | 100 000 EUR long i 80 000 EUR short | Dwie odrębne ekspozycje; ich umowy i ceny nie znikają przez kompensację. |
| Ekspozycja brokera | 20 000 EUR short przed hedgingiem | Ryzyko przeciwne do łącznej pozycji klientów; to ono może wymagać zabezpieczenia. |
| Zewnętrzny hedge | Hipotetycznie 20 000 EUR long | Osobna transakcja brokera. Może być mniejsza, większa lub zawarta później. |
| Statystyka obrotu | Brak podstaw do wpisania 180 000 EUR do BIS | Badanie mierzy zgłoszone transakcje w swoim zakresie, a nie prostą sumę pozycji CFD obu klientów. |
Praktyczny wniosek: lista banków dostarczających ceny brokerowi nie dowodzi, że bank przejął Twoją transakcję. Potrzebna jest polityka wykonania, nazwa strony umowy i potwierdzenie zlecenia. Raportowanie zagregowanego obrotu to jeszcze inna sprawa. Szczegóły tych trzech warstw rozdzielają artykuły o brokerze detalicznym, akceptacji give-up i cenie wykonalnej.
3. Trzy konsekwencje, które widać na rachunku
Różnice w strukturze rynku ujawniają się w konkretach: szerokości spreadu, dostępnej wielkości, poślizgu i prawdopodobieństwie odrzucenia zlecenia.
- Spread rozszerza się w nocy. Nie dlatego, że „rynek jest zamknięty" — większość handlu odbywa się przez całą dobę w dni robocze — ale dlatego, że w godzinach, w których dla danej pary działa mniej aktywnych kwotujących, spada głębokość arkusza i rośnie ryzyko niekorzystnej selekcji. Broker dostaje wtedy gorsze ceny od swoich dostawców i może poszerzyć spread albo ograniczyć wielkość dostępną na najlepszym poziomie. Osobnym momentem jest okno rolloveru, powiązane z godziną 17:00 czasu nowojorskiego (w Polsce zwykle ok. 23:00; w tygodniach niesynchronicznej zmiany czasu w USA i Europie przesuwa się o godzinę), gdy dostępna płynność może się wyraźnie pogorszyć; dokładne przerwy techniczne zależą od brokera.
- Poślizg na danych makro. W chwili publikacji algorytmy market makerów gwałtownie poszerzają kwotowania albo je wycofują, a w niektórych strumieniach dostawcy płynności stosują last look — krótką, wcześniej ujawnioną kontrolę ważności i ceny żądania transakcji, po której mogą je zaakceptować albo odrzucić. Broker realizuje zlecenie zgodnie ze swoją polityką wykonania i cenami dostępnymi w wykorzystywanych źródłach — gdy płynność u dostawców gwałtownie spada, cena wykonania może odbiegać od kwotowania widocznego chwilę wcześniej. Konsekwencja: to samo zlecenie wysłane w sekundzie publikacji może zostać wykonane przy znacznie szerszym spreadzie i większym poślizgu niż pięć minut wcześniej.
- Model brokera ma znaczenie, ale nie jest zero-jedynkowy. Broker może pobierać spread, prowizję i finansowanie niezależnie od tego, gdzie zostaje ryzyko; B-book tworzy konflikt interesów, ale wynik brokera zależy od zagregowanej ekspozycji i hedgingu, nie od prostego „przejęcia" każdej Twojej straty. Jak to działa i o co pytać brokera — w artykule 3.6 i dziale o jakości egzekucji.
Forex to rynek OTC (over-the-counter) — nie ma centralnej giełdy ani jednego arkusza zleceń, a dostęp i ceny zależą od relacji kredytowych i limitów. Rozliczanie transakcji międzybankowych wspiera CLS — system payment-versus-payment, który chroni kwalifikującą się wymianę przed utratą kapitału wskutek zapłaty jednej waluty bez otrzymania drugiej (tzw. ryzyko Herstatta, od banku, którego upadek w 1974 r. ujawnił skalę ryzyka rozliczania dwóch nóg transakcji w różnych godzinach). CLS nie obejmuje jednak całego rynku ani wszystkich walut — złotego wśród 18 walut CLSSettlement nie ma.[3] Szczegóły w artykule 3.2.
4. Polska perspektywa
Złoty należy do aktywnie notowanych walut rynków wschodzących — pary ze złotym bywają zaliczane do egzotyków, choć mają aktywny rynek swapowy i wielu dealerów. Konsekwencje widać w spreadach: EUR/PLN u tego samego brokera bywa kilkukrotnie szerszy niż EUR/USD, bo arkusz jest cieńszy, kwotujących mniej, a koszt zabezpieczenia pozycji wyższy. Złoty nie jest też walutą rozliczaną w CLS — płatności wynikające z transakcji FX z udziałem PLN rozliczają się poza tym systemem, z wykorzystaniem relacji korespondencyjnych i krajowej infrastruktury płatniczej; wysokokwotowy międzybankowy rozrachunek w złotych odbywa się w systemie SORBNET3 (który 8 września 2025 r. zastąpił SORBNET2).[4] Szczegóły w artykule 3.2.
NBP — jego decyzje o stopach (RPP) wpływają na wycenę złotego, a średni kurs NBP z tabeli A jest kursem referencyjnym, wykorzystywanym m.in. w rozliczeniach określonych przepisami i w wycenach księgowych — nie kurs transakcyjny i nie automatyczny przelicznik rat kredytowych, które zależą od umów i tabel banków. O fixingu piszemy w artykule 3.1.
Brokerzy licencjonowani przez KNF — dostawcy CFD publikują odsetek stratnych rachunków według zasad ostrzeżenia o ryzyku; roczne zestawienie KNF ma inną jednostkę i sposób liczenia, a KNF wprowadziła dodatkową kategorię „klienta doświadczonego", który po spełnieniu kryteriów może na parach walutowych, złocie i wskazanych głównych indeksach korzystać z dźwigni do 100:1. Polskie korporacje — eksporter sprzedający do Niemiec zabezpiecza przychody w euro forwardem, importer płacący w dolarach hedguje USD; to ta sama mechanika, którą globalnie robią najwięksi (art. 3.4 i 3.6).
5. Mapa działu — sześć artykułów
Rola w transakcji jest ważniejsza niż nazwa instytucji. Horyzonty poniżej są orientacyjne: bank może trzymać ryzyko dłużej, a fundusz wykonać zlecenie w sekundach.
| Uczestnik | Główny motyw | Typowy horyzont | Ślad w cenie |
|---|---|---|---|
| Bank centralny (3.1) | Polityka pieniężna, stabilność, rezerwy | Miesiące–lata | Gwałtowne przeszacowanie kursu przy zaskoczeniu; interwencje |
| Bank-dealer (3.2) | Obsługa flow, spread, zarządzanie inventory | Sekundy–godziny | Kwotowania, skewing, internalizacja |
| Prime broker / PoP (3.3) | Opłaty za kredyt i rozliczenie | — | Pośredni: kto w ogóle może handlować |
| Instytucje i korporacje (3.4) | Zabezpieczanie portfeli i przepływów | Tygodnie–lata | Duże przepływy, często bez krótkoterminowej intencji kierunkowej; rebalancing końca miesiąca |
| Hedge fundy / HFT (3.5) | Zysk z kierunku lub mikrostruktury | Milisekundy–miesiące | Fundusz: popyt i podaż wynikające z pozycji; market maker: kwotowania i dostępna wielkość |
| Detal (3.6) | Spekulacja kierunkowa | Minuty–tygodnie | Retail-driven: ok. 2,54% obrotu w badaniu BIS 2025; nie suma wszystkich CFD klientów |
5.1. Banki centralne
Rynek wycenia decyzję, zanim ona zapadnie — reaguje na różnicę między decyzją a oczekiwaniami. Dlatego podwyżka stóp potrafi osłabić walutę, a cięcie ją umocnić. Artykuł 3.1 rozkłada narzędzia banku centralnego (stopy, interwencje, rezerwy, forward guidance), kanał transmisji na kurs oraz studia przypadku: Wielka Brytania w 1992 r., zniesienie minimalnego kursu EUR/CHF przez SNB w 2015 r., EBC w marcu 2016 r. i interwencje japońskiego Ministerstwa Finansów wykonywane przez BoJ w latach 2022–2024. Są też NBP, linie swapowe, model bilansu interwencji i rozróżnienie zmiany rezerw od zmiany ich wyceny.
5.2. Banki i rynek międzybankowy
Banki-dealerzy i niebankowi dostawcy płynności tworzą hurtową sieć kwotowań. Część przepływów klientów dealer dopasowuje wewnętrznie, a na zewnątrz zabezpiecza pozostałą ekspozycję. Nie ma jednej wiarygodnej wartości procentowej dla każdego banku, instrumentu i pary. Artykuł 3.2 wyjaśnia internalizację, różnice między RFQ, RFS i streamingiem, EBS oraz Matching, fixing WMR o 16:00 w Londynie, CLS i ryzyko Herstatta. Przykład z arkuszem pokazuje też, dlaczego najlepsza cena na ekranie nie jest średnią ceną wykonania dużego zlecenia.
5.3. Prime brokerzy i prime-of-prime
Fundusz bez odpowiedniej relacji kredytowej zwykle nie uzyska dostępu do wielu dużych dealerów — dostęp wymaga zaakceptowanej relacji kredytowej, limitów i zabezpieczenia; sam kapitał nie gwarantuje dostępu do cen wszystkich dealerów. Prime broker jest pośrednikiem kredytowym: zastępuje szereg bilateralnych relacji jedną główną relacją kredytową i rozliczeniową, ze skonsolidowanym zabezpieczeniem, przejmując zaakceptowane transakcje w procedurze give-up. Broker może korzystać z prime-of-prime, własnego bankowego PB albo bezpośrednich relacji z dostawcami płynności. Nazwa handlowa usługi nie wystarcza do ustalenia tej trasy. Ta niewidoczna infrastruktura, jej limity i to, co się dzieje, gdy w stresie ktoś ją wyłącza — to treść artykułu 3.3.
5.4. Inwestorzy instytucjonalni i korporacje
Ok. 60,6% globalnego obrotu FX przypada na swapy FX i outright forwardy (BIS 2025) — instrumenty często wykorzystywane do finansowania, zarządzania płynnością i zabezpieczania ekspozycji, choć mogą też służyć arbitrażowi i spekulacji kierunkowej. Fundusze emerytalne, ubezpieczyciele i asset managerowie zabezpieczają ekspozycję walutową portfeli, a korporacje — od globalnych po polskiego eksportera mebli — przyszłe przepływy handlowe. Dla wielu instytucji FX obsługuje portfel lub działalność operacyjną. Artykuł 3.4 rozróżnia ten cel od odrębnego mandatu walutowego, pokazuje drogę dużego zlecenia i wyjaśnia rebalancing końca miesiąca.
5.5. Hedge fundy, HFT i eFX market makerzy
Fundusz macro, program trend following i elektroniczny market maker mogą używać podobnej technologii, ale wykonują inne zadania. Artykuł 3.5 rozdziela strategię inwestycyjną od sposobu wykonania zleceń. Omawia carry unwind, niebankowych market makerów, last look, markout i segmentację strumieni cen. Własny zbiór przykładowych transakcji pokazuje, jak porównywać cenę wykonania, późniejszą cenę rynkową oraz udział odrzuconych żądań — i dlaczego jedna dobra średnia nie wystarcza.
5.6. Rynek detaliczny
Detaliczny „forex" to najczęściej kontrakt CFD, w którym broker jest kontrahentem — a modele A-book/B-book opisują tylko, co robi z ryzykiem. Analizy nadzorów, na których ESMA oparła interwencję z 2018 r., wskazały 74–89% stratnych rachunków; polscy brokerzy publikują własne odsetki kwartalnie. W artykule 3.6: biznes brokera rozłożony na podstawie raportów giełdowych (nie opinii), regulacje ESMA i KNF (w tym „klient doświadczony" 100:1), realne koszty, copy trading i prop firmy. Broker publikuje politykę realizacji zleceń i odsetek stratnych rachunków — oba dokumenty są publicznie dostępne i warto je sprawdzić przed otwarciem rachunku.
6. Czego ta mapa nie pozwala ustalić
Znajomość uczestników rynku nie pozwala odczytać z wykresu, kto stoi za konkretnym ruchem. Rynek OTC nie publikuje pełnej księgi zleceń, a klient zwykle nie zna nawet pełnej drogi własnej transakcji — tym bardziej cudzej. Ten dział nie nauczy Cię „śledzić smart money" ani przewidywać ruchów; po ruchu ceny da się zwykle wskazać możliwy mechanizm, ale nie konkretnego sprawcę.
Co ten dział daje w zamian: zrozumienie kosztów (skąd bierze się spread i w jakich warunkach może się rozszerzyć), egzekucji (co się dzieje ze zleceniem i jakie dane są potrzebne, żeby ocenić poślizg) oraz warunków, w których płynność szybko się pogarsza (czemu znika dokładnie wtedy, gdy jest najbardziej potrzebna). Strategia zakłada, że wiesz, ile kosztuje wejście i wyjście z pozycji — a te liczby są funkcją struktury rynku, nie wykresu.
Co zobaczysz w dokumentach, a co pozostanie hipotezą
| Masz informację | Możesz sprawdzić | Nie wynika z niej samo przez się |
|---|---|---|
| Potwierdzenie zlecenia | Czas, stronę, instrument, wielkość i cenę wykonania | Nazwę banku zabezpieczającego ryzyko brokera |
| Kurs lub wykres brokera | Konkretny strumień cen; czy wykres pokazuje bid, ask czy cenę środkową | Pełną globalną podaż i popyt ani cenę dostępną dla każdego nominału |
| Komunikat banku centralnego | Decyzję, uzasadnienie i — jeśli ujawniono — parametry operacji | Tożsamość wszystkich kupujących i sprzedających w reakcji na komunikat |
| Badanie BIS | Strukturę zagregowanego obrotu według kategorii badania | Udział danej firmy w każdym kanale i „siłę” konkretnego zlecenia |
| Ostrzeżenie o ryzyku brokera | Udział stratnych rachunków z określonego okresu i metodologii | Twoje prawdopodobieństwo zysku ani przyczyny wyników poszczególnych osób |
To rozróżnienie pomaga też ocenić komentarz rynkowy. „Kurs wzrósł po decyzji” jest obserwacją. „Wzrost wynikał z mniej gołębiej ścieżki stóp, niż zakładano” wymaga porównania decyzji z wcześniejszą wyceną. „HFT polowało na moje zlecenie” wymagałoby dowodów dotyczących wykonania, których sam wykres nie dostarcza.
7. Jak czytać ten dział
Artykuły ułożone są od warunków (3.1) przez hurt (3.2–3.3) i instytucje (3.4–3.5) po detal (3.6) — każdy buduje na poprzednim, więc lektura po kolei jest naturalna. Jeśli jednak handlujesz detalicznie i chcesz najpierw zrozumieć własnego brokera, zacznij od 3.6, a potem wróć do 3.2 i 3.1, żeby zobaczyć, skąd bierze się cena na Twoim ekranie. Zaczynamy od banków centralnych, bo decyzje i komunikaty o polityce pieniężnej zmieniają punkt odniesienia dla pozostałych uczestników.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Kto jest po drugiej stronie mojego zlecenia na platformie brokera?
Kontrahentem CFD jest podmiot wskazany w umowie, zwykle firma brokerska. Przy bezpośredniej umowie z brokerem model A-book/B-book nie zmienia jego roli. Różni się dopiero droga ryzyka: broker może zlecenie zinternalizować, skompensować z przeciwnym przepływem innych klientów albo zabezpieczyć u dostawcy płynności. Kryteria tej decyzji (markout, wielkość, koncentracja, ekspozycja netto) są zależne od firmy i zwykle niepubliczne. Szczegóły w artykule 3.6.
Dlaczego spread się rozszerza w nocy lub przed danymi?
Spread odzwierciedla gotowość konkretnych podmiotów do kwotowania. Gdy dla danej pary aktywnych kwotujących jest mniej (cienkie godziny azjatyckie, okno rolloveru ok. 17:00 czasu nowojorskiego — w Polsce zwykle ok. 23:00, z przesunięciami w okresach niesynchronicznej zmiany czasu), głębokość spada i broker dostaje gorsze ceny. Przed publikacjami danych market makerzy poszerzają lub wycofują kwotowania, bo ostatnia cena może być nieaktualna, zanim system przetworzy nowe informacje. Efekt trafia na Twój ekran.
Co to jest CLS i czy chroni moje transakcje?
CLS to system rozliczeniowy payment-versus-payment: obie nogi transakcji rozliczają się jednocześnie albo wcale, co ogranicza ryzyko utraty jednej nogi płatności (ryzyko Herstatta) w kwalifikujących się transakcjach międzybankowych. Nie obejmuje całego rynku ani wszystkich walut — złotego w CLS nie ma — i nie dotyczy Twojego CFD u brokera, który jest osobną umową. Szczegóły w artykule 3.2.
Jaki procent obrotów FX generują traderzy detaliczni?
Ok. 2,54% — ok. 242 mld USD dziennie według kategorii „retail-driven” w finalnych tablicach BIS (kwiecień 2025, publikacja czerwiec 2026), obejmującej spekulacyjne, lewarowane transakcje osób fizycznych. Nie jest to suma wszystkich zleceń widocznych na rachunkach klientów, lecz obrót detaliczny, który bezpośrednio lub pośrednio (przez brokerów i agregatorów) dotarł do dealerów uczestniczących w badaniu. BIS mierzy przy tym obrót transakcyjny, nie zainwestowany kapitał.
Czy z wykresu mogę ustalić, która instytucja wywołała ruch ceny?
Sam wykres tego nie pokazuje. Rynek OTC nie ma jednego publicznego rejestru wszystkich transakcji i kontrahentów. Możesz zestawić ruch z komunikatem lub znanym zdarzeniem, ale przypisanie go konkretnej firmie wymaga odrębnych danych. Ta sama zmiana kursu może wynikać z kilku nakładających się przepływów oraz zmiany dostępnej płynności.
Źródła i zakres danych
- BIS, finalne szczegółowe tablice Triennial Survey 2025, czerwiec 2026, tabela 1, s. 1 (strona 4 pliku PDF): obrót globalny net-net, struktura instrumentów, retail-driven. Dane mierzą średni dzień kwietnia 2025 r.
- BIS, wytyczne badania obrotu FX 2025: zakres, kategorie transakcji i zasady raportowania. Nie są to statystyki kapitału na wszystkich rachunkach CFD.
- CLS, opis CLSSettlement: mechanizm PvP i 18 obsługiwanych walut; PLN nie należy do tej listy. CLSSettlement nie jest izbą wykonującą detaliczne CFD.
- NBP, informacja o zastąpieniu SORBNET2 przez SORBNET3: uruchomienie 8 września 2025 r. i zmiana regulaminu POLONIA.
- GFXC, FX Global Code, grudzień 2024: role, przejrzystość, postępowanie przy realizacji zleceń i zarządzanie ryzykiem w hurtowym FX. Kodeks jest zbiorem dobrych praktyk, nie zamiennikiem prawa.
- ESMA, komunikat z 27 marca 2018 r.: historyczny przedział 74–89% stratnych rachunków z analiz krajowych nadzorów oraz uzasadnienie ochrony detalicznych klientów CFD. Bieżące zasady i polski wariant opisuje artykuł o rynku detalicznym.
- BIS, How large are FX dealers’ trade internalisation ratios?, grudzień 2016: różnice internalizacji między instrumentami, parami i dealerami. Historyczne badanie nie potwierdza jednego stałego udziału dla całego rynku w 2026 r.
Pojęcia przydatne w tym dziale
Jarosław Wasiński
