PIT-38 Polish capital gains tax return (PIT-38)

Autor: Jarosław Wasiński • Opublikowano: 2026-05-17 (18:25) • Aktualizacja: 2026-10-11 (20:59)

Podatki PL Również: PIT 38, zeznanie PIT-38, deklaracja PIT-38

Deklaracja roczna służąca m.in. rozliczeniu dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i z określonych instrumentów pochodnych, np. walutowych CFD na własnym rachunku poza działalnością gospodarczą. Stawka wynosi 19% dochodu, czyli prawidłowo ustalonych przychodów pomniejszonych o uprawnione koszty. Sam taki dochód kapitałowy nie rodzi ZUS ani składki zdrowotnej. Termin ustawowy to 30 kwietnia za poprzedni rok, z regułami przesuwania terminów. Straty z właściwego źródła rozlicza się w kolejnych pięciu latach: po maksymalnie 50% rocznie albo jednorazowo do 5 mln PLN, przy ustawowych warunkach i limitach pozostałej części.

Kontekst polski. Dla polskiego rezydenta własny rachunek inwestycyjny i wynagrodzenie z prop firmy nie są automatycznie tym samym źródłem dochodu. Kwalifikację payoutu ustala się z umowy i rzeczywistej działalności; może być wynagrodzeniem za usługę. Nie wpisuj go do PIT-38 tylko dlatego, że wiąże się z platformą Forex.

Jak rozliczyć transakcje u zagranicznego brokera bez PIT-8C?

Brak PIT-8C, częsty u zagranicznych brokerów, nie zwalnia z obowiązku rozliczenia. Podatnik ustala sam przychody, uprawnione koszty i ich właściwe daty. Przychód wyrażony w walucie przelicza się co do zasady po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego uzyskanie przychodu, a koszt — poprzedzającego poniesienie kosztu. Nie należy bez sprawdzenia zasad dla instrumentu utożsamiać obu dat z dniem dowolnego zlecenia.

Pobierz zestawienie transakcji i opłat, ustal prawidłowe przychody i koszty, przelicz je według właściwych dat i zsumuj za rok. Różnica podlega odpowiednim zasadom PIT-38, w tym stawce 19% i ewentualnemu odliczeniu strat. Spread już ujęty w cenach nie jest ponownie odejmowany jako odrębny koszt. Zachowaj dokumentację oraz kontrolę przeliczeń.

Dwie metody odliczenia straty

Każdy rocznik straty ma własny termin i kwotę pozostałą do odliczenia; prowadź ich ewidencję. Źródło: Ministerstwo Finansów: odliczenie straty w PIT.

Uzgodnienie przed wysłaniem

Połącz kwalifikujące się dane od wszystkich pośredników, skontroluj powtórzenia i oddziel źródła, których nie można wspólnie kompensować. Sprawdź PIT-8C, dokumenty własne, wykorzystane roczniki strat i dane już wczytane do e-PIT. Saldo rachunku lub wypłata do banku nie zastępują obliczenia wyniku podatkowego.

Zweryfikowane źródło pierwotne (11.10.2026): eli.gov.pl.

Przykład praktyczny

W modelu za 2026 r. podatnik ma 40 000 PLN prawidłowo ustalonych przychodów kapitałowych i 12 000 PLN udokumentowanych, uprawnionych kosztów. Dochód wynosi 28 000 PLN, a podatek bez odliczenia strat 5 320 PLN (19%). Zakładamy też niewykorzystaną stratę 10 000 PLN z tego samego źródła za 2025 r. Wybierając ustawową metodę jednorazowego odliczenia do 5 mln PLN, podatnik odlicza całą stratę: podstawa 18 000 PLN, podatek 3 420 PLN. Przy wyborze metody po 50% odliczyłby w tym roku 5 000 PLN i zapłacił 4 370 PLN. Nie dolicza się ponownie spreadu już zawartego w cenach; narzędzia nie są kosztem podatkowym automatycznie, bez zbadania związku i zasad odliczenia. Termin ustawowy rozliczenia to 30 kwietnia następnego roku.

Najczęstsze pytania

Do kiedy składa się PIT-38 i jaka jest stawka?

Termin ustawowy to 30 kwietnia za poprzedni rok; stosuje się ogólne zasady przesunięcia, gdy ostatni dzień wypada w dzień wolny. Stawka wynosi 19% dochodu obliczonego według zasad dla danego źródła. Sam dochód kapitałowy rozliczany w PIT-38 nie powoduje obowiązku składek społecznych ani zdrowotnej. Ustal najpierw, czy Twoja umowa i instrument rzeczywiście należą do tego rozliczenia.

Jak rozliczyć stratę z poprzednich lat?

Stratę z kwalifikującego się źródła można odliczać od dochodu z tego samego źródła w pięciu kolejnych latach. Można wybrać odliczenia do 50% danej straty w każdym roku albo jednorazowo odliczyć do 5 mln PLN w jednym z tych lat; nieodliczoną resztę rozlicza się w pozostałych latach z limitem 50% pierwotnej straty na rok. Odliczenie nie może przekroczyć odpowiedniego dochodu. Sposób z limitem 5 mln PLN dotyczy strat poniesionych od 2019 r. Niewykorzystaną stratę 10 000 PLN za 2025 r. można więc odliczyć w całości od odpowiedniego dochodu 28 000 PLN za 2026 r., wybierając metodę jednorazową. Nie łączysz takiej straty z wynagrodzeniem z etatu.

Czy brak PIT-8C zwalnia z rozliczenia?

Nie. Brak PIT-8C nie zwalnia z ustalenia przychodów, uprawnionych kosztów i ich właściwych dat. Kwoty walutowe przelicza się co do zasady po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego uzyskanie przychodu lub poniesienie kosztu, odpowiednio. Nie zakładaj jednej daty „transakcji” dla wszystkich pozycji i opłat; sposób rozpoznania zależy od instrumentu.

Czy od zysków w PIT-38 płaci się ZUS i składkę zdrowotną?

Sam dochód kapitałowy objęty PIT-38 nie podlega składkom społecznym ani zdrowotnej. Nie przesądza to o składkach z innych tytułów, np. równoległej JDG. Nie można dowolnie wybrać PIT-38 zamiast rozliczenia usług: rodzaj dochodu ustala się na podstawie transakcji, umowy i przepisów.

Powiązane terminy

JDG (Jednoosobowa Działalność Gospodarcza) Podatki PL Ryczałt 12% Podatki PL Składka zdrowotna 2026 (ryczałt) Podatki PL CFC (zagraniczne jednostki kontrolowane) Podatki PL

Gdzie w kursie

Wspominane w artykułach kursu (23)

…oraz w 5 innych miejscach kursu.

← Wróć do indeksu słownika

Jarosław Wasiński

Redaktor naczelny MyBank.pl • Analityk finansowy i rynkowy

mgr Jarosław Wasiński — niezależny analityk i praktyk z ponad 20-letnim doświadczeniem w sektorze finansowym. Twórca i redaktor naczelny portalu MyBank.pl, dostarczającego rzetelną wiedzę o finansach osobistych, bankowości i inwestycjach od 2004 roku.

Bankowość i produkty finansowe: porównania kont osobistych i firmowych, analiza taryf opłat, testy aplikacji mobilnych, recenzje kredytów, lokat i kart kredytowych — z naciskiem na realne koszty i ukryte opłaty.
Rynki finansowe i makroekonomia: analiza fundamentalna rynków walutowych (Forex) i makroekonomicznych od 2007 roku, zarządzanie ryzykiem kapitału, struktura rynków OTC.
Kryptowaluty: analiza rynku kryptowalut, mechanizmów blockchain i tokenizacji aktywów w kontekście portfela inwestycyjnego.

Autor setek komentarzy rynkowych, analiz porównawczych produktów bankowych i materiałów edukacyjnych. Zwolennik transparentności — każdy ranking i recenzja na MyBank.pl opiera się na jawnej metodologii i zweryfikowanych źródłach (taryfy banków, regulaminy promocji, dane NBP).

Treści mają charakter edukacyjny i informacyjny — nie stanowią porady inwestycyjnej, rekomendacji ani oferty. Decyzje finansowe podejmuj na podstawie własnej analizy i konsultacji z doradcą.